{"id":3717,"date":"2023-05-16T11:43:43","date_gmt":"2023-05-16T09:43:43","guid":{"rendered":"https:\/\/euroconsum.eu\/?p=3717"},"modified":"2023-05-16T11:43:45","modified_gmt":"2023-05-16T09:43:45","slug":"das-lasso-und-der-tango","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/euroconsum.eu\/nl\/2023\/05\/16\/das-lasso-und-der-tango\/","title":{"rendered":"De lasso en de tango"},"content":{"rendered":"
Wat er schuilgaat achter wat waarschijnlijk de gevaarlijkste toegestane handelspraktijk is, hoe het werkt - en wat de EU eraan doet. <\/p>\n\n\n\n
Bedrijven houden niet van regelgeving - deze zin lijkt intu\u00eftief waar. Maar wat als dat slechts de halve waarheid is? In dit artikel leggen we uit welke spanningsvelden zich voordoen in regelgeving, volgens welke basisregels regelgeving functioneert, wat de doorslaggevende factoren zijn waarop bedrijven hun gedrag afstemmen. Tot slot laten we zien waarom de aanpak van de EU desondanks werkt en tot zeer goede resultaten leidt ... als je het toelaat.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
Dansen met de regelgever\" beschrijft een strategie die de relaties tussen bedrijven en hun overheidsregulering beschrijft. De resulterende overweging gaat in tegen het idee dat regelgeving beperkend en belemmerend is voor bedrijven. In plaats daarvan suggereert de theorie dat er een \"harmonieuze\" dans kan ontstaan tussen het bedrijf en de regelgevende instantie. Wat wel duidelijk is, is welke partij de dans leidt.<\/p>\n\n\n\n
Fundamenteel hiervoor is de erkenning dat een samenleving regels en voorschriften nodig heeft om het leven samen te organiseren en het welzijn van iedereen te garanderen. Regelgeving kan helpen misbruik te voorkomen, eerlijke voorwaarden te scheppen en de werking van systemen te garanderen. Tegen deze achtergrond suggereren voorstanders van het principe dat regelgevers gezien moeten worden als partners die helpen de basis te leggen voor \"harmonieus samenleven\". Hiermee wordt natuurlijk een saamhorigheid bedoeld waarin het bedrijf goede zaken kan blijven doen. Voor de regelgever blijft het een rol waarin hij publiekelijk zijn gezicht kan redden.<\/p>\n\n\n\n
De \"dans met de regelgever\" erkent dat er een \"balans\" moet zijn tussen individuele vrijheid en collectieve behoeften. In de praktijk gaat het ogenschijnlijk om het respecteren van individuele rechten en vrijheden terwijl (zogenaamd) het algemeen belang wordt beschermd.<\/p>\n\n\n\n
De dans met de regelgever gaat er ook om dat de regelgeving transparant, eerlijk en toegankelijk is. De regels moeten duidelijk gedefinieerd en voor iedereen begrijpelijk zijn, zodat iedereen de mogelijkheid heeft om ze na te leven. De samenwerking tussen het individu en de regelgevende instantie moet gebaseerd zijn op vertrouwen en dialoog om gezamenlijke oplossingen te vinden en verbeteringen te stimuleren. Klinkt goed, toch?<\/p>\n\n\n\n
Een belangrijk onderdeel van het concept \"dans met de regelgever\" is flexibiliteit. Regelgeving moet niet \"rigide\" zijn volgens de protagonisten van het dansprincipe, maar moet zich kunnen aanpassen aan veranderende omstandigheden en behoeften. Men pleit daarom voor een voortdurende herziening en aanpassing van de specificaties om ervoor te zorgen dat de regels \"effectief\" blijven en de \"huidige uitdagingen\" aankunnen.<\/p>\n\n\n\n
De dans met de regelaar wordt vaak ook opgevat als een metafoor van beeldspraak: de metafoor suggereert dat men - net als in het klassieke, Europese paarsdansen - \"zich aan elkaar moet aanpassen\" en \"elkaar moet benaderen\" om een gemeenschappelijk pad over het gladde parket te vinden en \"een evenwichtig evenwicht\" te bereiken. In geen geval mag men elkaar respectloos en robuust behandelen.<\/p>\n\n\n\n
Het wordt echter al snel duidelijk dat consumenten niet mee dansen. Een gelijkstelling van regelgevers en consumenten wordt vaak ge\u00efnsinueerd, maar is in de praktijk allesbehalve gegarandeerd of zelfs gebruikelijk. In de regel heeft de regelgever te maken met een inherent conflict van doelstellingen: wil hij aan de kant van de consumenten staan en de macht van bedrijven beperken of wil hij - integendeel - een economisch beleid voeren dat de belangen van bedrijven beschermt.<\/p>\n\n\n\n
Bedrijven noemen al snel redenen waarom de regelgeving \"in essentie misschien wel ok\u00e9\" is, maar \"in de praktijk veel te ver gaat\". Typisch zijn de volgende argumenten:<\/p>\n\n\n\n
De wanverhouding is duidelijk: terwijl het bedrijf zich altijd zal gedragen met uitzondering van beleefdheid en hoffelijkheid tegenover de regelgever, doet de manier waarop het bedrijf omgaat met consumenten en hun rechten er niet toe in relatie tot de regelgever als danspartner.<\/p>\n\n\n\n
In de praktijk is dansen met de regelgever slechts \u00e9\u00e9n kant van de medaille. De andere kant van dezelfde medaille is de zogenaamde regulatory capture. <\/p>\n\n\n\n
ingHet concept van de \"Overname van regelgeving<\/strong>\" verwijst naar een situatie waarin regelgevers, die eigenlijk bedoeld zijn om het publieke belang te beschermen, be\u00efnvloed worden door de belangen van degenen die ze geacht worden te reguleren. Het is een (moeilijk te identificeren) vorm van lobbyen waarbij priv\u00e9belangen controle krijgen over het regelgevingsproces en de besluitvorming be\u00efnvloeden in hun eigen zin. Het is als het ware de logische uitbreiding van de dans. Terwijl het bij de dans nog steeds gaat om het onderhandelen over de regels waaronder de regulering plaatsvindt, vindt het \"omheinen\" plaats na de dans en richt het zich op de toepassing van de regels.<\/p>\n\n\n\n In het geval van \"regulatory capture\" bestaat er een concreet gevaar dat regelgevers hun eigenlijke taak, het beschermen van het publieke belang, verwaarlozen en in plaats daarvan prioriteit geven aan de belangen van de gereguleerde bedrijven of andere betrokken partijen. Dit kan leiden tot een gebrek aan effectief toezicht of ongeschikte (zwakke) regulering.<\/p>\n\n\n\n Er zijn verschillende manieren waarop \"regulatory capture\" kan plaatsvinden. E\u00e9n manier is dat gereguleerde bedrijven het regelgevingsproces proberen te be\u00efnvloeden door politieke druk uit te oefenen, financi\u00eble prikkels te geven of informele netwerken op te zetten om hun belangen te behartigen. Kortom, \"mensen kennen elkaar\". Dit kan ertoe leiden dat regelgevers partijdig worden in hun beslissingen en de belangen van bedrijven boven het algemeen belang stellen.<\/p>\n\n\n\n \"Regulatory capture\" kan ook worden aangemoedigd door de zogenaamde \"draaideur\" praktijk, waarbij mensen heen en weer bewegen tussen regelgevers en bedrijven. Dit kan leiden tot belangenverstrengeling, omdat voormalige regelgevers de invloed kunnen ondersteunen van de industrie waar ze eerder mee werkten, in plaats van objectieve beslissingen te nemen in het algemeen belang. Of andersom: regelgeving blijkt zachter te zijn omdat regelgevende actoren hopen op een later financieel voordeel.<\/p>\n\n\n\n De gevolgen van \"regulatory capture\" kunnen nog ernstiger zijn dan die van \"dancing\". Het kan met name leiden tot marktverstoringen, oneerlijke concurrentie, een gebrek aan verantwoording en een verlies aan vertrouwen in regelgevers. Het algemeen belang en de waarborgen die regels geacht worden te bieden, kunnen aanzienlijk en nadelig worden be\u00efnvloed.<\/p>\n\n\n\n De praktijk van \"regulatory capture\" kan een aantal nadelige gevolgen hebben. Specifiek:<\/p>\n\n\n\n Het is belangrijk om te begrijpen dat kleine en startende bedrijven ook negatieve gevolgen ondervinden van 'regulatory capture'.<\/p>\n\n\n\n Deze negatieve effecten van \"regulatory capture\" benadrukken de noodzaak om maatregelen te nemen om de onafhankelijkheid en integriteit van regelgevers te waarborgen. Effectief toezicht, strenge ethische regels, transparantie en sterke participatie van het maatschappelijk middenveld kunnen helpen om de risico's van regelzucht te minimaliseren en ervoor te zorgen dat de regelgeving echt in het algemeen belang is.<\/p>\n\n\n\n De EU heeft zichzelf al vroeg tot doel gesteld om een van de hoogste en beste niveaus van bescherming van consumentenrechten ter wereld te bereiken. En in de jaren 2020 heeft ze dit doel volgens veel waarnemers wereldwijd ook bereikt. Dit is des te verbazingwekkender omdat er geen handhavingsinstanties in de EU zijn. Er is dus geen EU-politie om consumenten te beschermen. In plaats daarvan moeten rechtshandelingen van de Unie altijd worden gehandhaafd door nationale autoriteiten. En hier ontstond al snel verzet tegen \"de regels uit Brussel\". Het gevolg was een \"Onderhandhaving<\/strong>\" in grote delen van de wetgeving van de Unie. De situatie leidde tot een veelheid aan grappen en cynische opmerkingen. Er was bijvoorbeeld het Duitse rijmpje: \"Erdacht in Br\u00fcssel, zuhause verlacht\" (bedacht in Brussel, thuis uitgelachen) of \"gelesen, gelacht, gelocht\" (gelezen, gelachen, geslagen).<\/p>\n\n\n\n Lange tijd waren eerst het Gemeenschapsrecht en daarna het recht van de Unie papieren tijgers: geweldig op papier, de facto ineffectief in de praktijk. Het antwoord van Brussel op deze betreurenswaardige stand van zaken - vanuit het oogpunt van het EU-parlement en de Commissie - kwam laat, maar het kwam. De handhavingsbevoegdheid van de lidstaten werd niet aangetast, maar er werd wel voor gezorgd dat handhaving altijd kan worden uitgevoerd door onafhankelijke consumentenbeschermingsorganisaties (in EU-jargon ietwat onromantisch \"bevoegde entiteiten\" genoemd). De weg hiernaartoe was geen wandeling in het park.<\/p>\n\n\n\n Begin jaren negentig startte de EU een wetgevingsinitiatief om consumenten te beschermen tegen Oneerlijke contractvoorwaarden<\/strong> (https:\/\/eur-lex.europa.eu\/legal-content\/FR\/TXT\/HTML\/?uri=CELEX:31993L0013<\/a>). Hoewel deze richtlijn nog niet voorzag in collectief verhaal, werd later duidelijk dat het weinig zin had om rechtsbescherming tegen oneerlijke bedingen op te leggen aan individuen, en in de daaropvolgende wetgevingsperiode werd de EU-richtlijn betreffende het doen staken van inbreuken (Richtlijn 98\/27\/EG betreffende acties en stopzetting op het gebied van de bescherming van de belangen van verbruikers<\/a>) werden aangenomen. Deze en latere EU-rechtsbesluiten leidden tot een paradigmaverschuiving in de rechtshandhavingspraktijk. Bedrijven kregen nu niet alleen te maken met een centrale toezichthoudende instantie (waar ze al jaren ervaring mee hadden), maar met een groot aantal verenigingen met verschillende structuren, ori\u00ebntaties en groottes, die allemaal naar de rechter konden stappen. Tenminste, in theorie. <\/p>\n\n\n\n Lange tijd bleef er echter een beslissende vernauwingsfout bestaan: wie Gekwalificeerde instelling<\/strong> wordt en blijft overgelaten aan de beslissing van de lidstaten. Er waren nauwelijks vereisten waaraan verenigingen moesten voldoen om een bevoegde entiteit te worden en dus het recht te hebben om een rechtszaak aan te spannen. Er werd alleen bepaald dat er in elke lidstaat ten minste \u00e9\u00e9n dergelijke bevoegde entiteit moest zijn. Zo werd de beslissing wie kon optreden als regulator van het maatschappelijk middenveld een politieke beslissing en verschoof de lobbystrijd naar de status [1<\/a>, 2<\/a>, 3<\/a>].<\/p>\n\n\n\n Een bijzonder negatief voorbeeld van misbruik van de scharnierpositie van de Mitglies-staten is echter ook de Republiek Oostenrijk<\/strong>. Dit komt omdat het recht om een rechtszaak aan te spannen daar werd geregeld door een wet op federaal niveau, die rechtstreeks de status van bevoegde entiteit toekende. Een algemene toegangsprocedure voor nieuwe verenigingen bestond daar lange tijd niet. De EU-gegevensbeschermingsorganisatie NOYB bijvoorbeeld, die in Oostenrijk is gevestigd, had daarom lange tijd geen procesbevoegdheid. Uiteindelijk kreeg ze procesbevoegdheid in Belgi\u00eb via ministeri\u00eble regeling<\/a>.<\/p>\n\n\n\n De Bondsrepubliek Duitsland<\/strong> was en is ook opvallend omdat het weliswaar een accreditatieprocedure voor nieuwe Gekwalificeerde Instellingen heeft ingesteld, maar tegelijkertijd een veelheid aan soms tegenstrijdige regels heeft opgesteld waaraan verenigingen moeten voldoen om een Gekwalificeerde Instelling te worden. De Italiaanse Republiek<\/strong> viel daarentegen op door het extreem hoge aantal leden (enkele duizenden leden uit verschillende delen van het land).<\/p>\n\n\n\n Eindelijk kwam \"Dieselgate\". Het woord \"Dieselgate\" beschrijft een schandaal dat de Duitse Volkswagen Group in 2015 op zijn grondvesten deed schudden en later ook andere, maar vooral Duitse, autofabrikanten trof. Er werd ontdekt dat Volkswagen en haar dochterondernemingen softwaremanipulaties hadden uitgevoerd op dieselvoertuigen om de emissieniveaus in tests te manipuleren. De getroffen voertuigen leken te voldoen aan strenge milieuregels, terwijl ze bij normaal weggebruik veel meer vervuilende stoffen uitstootten. De onthulling had een wereldwijde impact op de auto-industrie en leidde tot massale terugroepacties, juridische gevolgen, boetes en een aanzienlijk reputatieverlies voor Volkswagen. Het Dieselgate-schandaal heeft het bewustzijn vergroot dat de auto-industrie strengere emissienormen en transparantere testprocedures nodig heeft. Staten - vooral Duitsland - hebben het echter moeilijk gehad om consumentenrechten af te dwingen.<\/p>\n\n\n\n De Commissie Juncker<\/a> nam de gebeurtenis uiteindelijk als aanleiding voor een uitgebreid wetgevingsinitiatief: de \"Nieuwe Deal Consumenten<\/a>\". Onderdeel van de New Deal-aanpak was de reorganisatie van de wetshandhaving. Het zou mogelijk moeten zijn om consumentenrechten zonder problemen grensoverschrijdend af te dwingen. Bovendien zouden er voor het eerst in de EU uniforme regels moeten zijn, niet alleen voor rechterlijke bevelen, maar ook voor schadevergoedingen.<\/p>\n\n\n\n\n
Het antwoord van de EU: regelgevende instanties voor het maatschappelijk middenveld<\/h3>\n\n\n\n
<\/figure>\n\n\n\n\"Dieselgate\"<\/h3>\n\n\n\n